In de volkskrant van 5 mei 2012

We woonden nog niet lang in ons kleine zuid-Franse dorp. Op een ochtend zaten we aan de ontbijttafel bij een familie waar drie generaties samenwonen. Waar eigen paté wordt gegeten, eigen jam, zo’n soort huishouden. Grootmoeder met bloemetjesschort, grootvader met knipmes, het bestaat hier nog.
Alles romantisch behalve één ding: de televisie. Klassiek model. Groot formaat vanwege bijziende kijkers, hoog volume voor dove toehoorders. Ik had me kunnen storen, maar we hadden zelf geen tv, dus ik zat onbeleefd aandachtig te kijken. Net als mijn vrouw.  Zeker toen het journal begon. We zagen Chirac, hij keek recht in de lens.
Le president de la republique hield een toespraak, het was van de avond ervoor. Mijn hemel…. het leek net een poppenkast. Ik keek steeds naar de rand van het scherm of ik de handen van de poppenspeler zag. Maar nee, het was echt. Slechts de vlezige handen van Chirac waren zichtbaar. Ze waren groot en beweeglijk, wreven in elkaar en betastten zelfs de kijker. De president kneedde zijn publiek. Niemand nam aanstoot. Het knipmes sneed en onze zeven disgenoten keken aandachtig toe hoe Jacques Chirac sprak.
‘Mijn waarde landgenoten…’, zei Jacques met een ernst die me deed huiveren.

Ik word er een beetje zenuwachtig van. Is het land aangevallen of is ergens een aanslag gepleegd? Maar de anderen kijken onbekommerd toe. Hypnnotiseren ze, de handen van Jacques?

Eén van de weinige dingen, het is moeilijk te geloven,  waar Fransen echt trots op zijn is hun republiek. Op de tweede plaats komen de kazen. De eerste president van de huidige republiek, de Gaulle, zei destijds: hoe kun je een land besturen dat 264 verschillende kazen maakt?
In Frankrijk noemt men Holland -niemand zegt ooit Nederland-  ‘het tweede kaasland’. Dat is bedoeld als groot compliment, we delen de kazen. Over onze constitutie is bij mijn nieuwe landgenoten minder bekend. Soms schraapt een dorpeling voldoende moed bij elkaar en vraagt;
‘Eh, hebben jullie, eh, heeft Holland ook een president?’,
Wanneer ik antwoord dat Beatrix onze koningin is verandert de stemming. De ander gaat wat rechter staan en troost me met een goedwillend lachje.

‘… mijn geliefde medeburgers..’, zegt Chirac.

Hij lijkt een koning uit vervlogen tijden. Bij ons zijn ze uitgestorven, in de republiek niet. De Gaulle was toch  ook een heerser met een roeping? Mitterand, de vader die zich over zijn volk had ontfermd?  Sarkozy, een koning met een kroon aan zijn pols.
Ook mijn vrouw kijkt gefascineerd toe. Ze zegt: ‘Je kunt toch zo zien dat die man liegt’.
We zitten net aan de kaas.
Het was al stil, maar het kan nog stiller. Het mes snijdt niet meer,  monden vertragen. Het is een culture-clash die we nog niet kunnen duiden.

Waar wij wonen zeg je niet wat je denkt en zeker niet over politiek. Je zegt ook niet wat je stemt, tenzij je goede vrienden bent. En dan nog… Het enige dat ik in 2002 uitwisselde over de verkiezingen was met een kleine melkveehouder. Hij droeg een korte broek en kaplaarzen, dat ziet er altijd een beetje eigenaardig uit.
‘Denkt u dat Chirac wordt herkozen?’, vroeg ik hem discreet.  De man zweeg, ik was bang dat ik toch te ver was gegaan.
‘Als je bij een garage een auto koopt’, zei hij tenslotte, ‘en die auto doet het niet, dan ga je toch niet terug om er een andere auto te kopen?’.

Hij had het mis omdat alleen Chirac en le Pen overbleven. Maar nu is er Hollande. Dat gaat goed samen, Hollande en kaas.  Wordt het dan echt voor het eerst dat de Franse kazen zonder koning verder willen? Want het lijkt er op dat ze bij Sarkozy geen nieuwe auto zullen halen.

(Gepubliceerd in Volkskrant op de zaterdag van de verkiezingen)